احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

399

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

آب آن را صاف كرده و با يك و نيم كيلو قند شربت بسازيد . روزى سه مرتبه هربار يك فنجان از آن را ميل كنيد . * تاج‌ريزى ، خرخاسك ، گل خطمى سفيد ، گل نيلوفر ، گل بابونه‌ى شيرازى ، آرد جو ، كتيرا مفتولى ، مرزنجوش و تخم مرو را نرم بكوبيد . با كمى روغن كنجد ، موم زرد و گلاب مخلوط و روى پارچه‌اى پهن كنيد و روى سينه ضماد گذاريد . * هر روز 40 گرم خرخاسك را در يك ليتر آب جوش دم كنيد . آب صاف‌كرده‌ى آن را به مرور بنوشيد . * صندل سفيد ، آرد جو و برگ چغندر را باهم بكوبيد بعد كمى روغن بنفشه را با آن مخلوط كنيد و روى سينه ، پشت و پهلوها ضماد كنيد . پس از چند روز كه از سير بيمارى گذشت بابونه ، مغز ناخنك ، گل بنفشه و گل خطمى را نرم بكوبيد و با آرد جو و كمى روغن بابونه خمير و ضماد كنيد . * گل گاو زبان ، صندل سفيد ، عوالصليب و پرسياوشان از هركدام 5 گرم . باديان و گل محمدى از هركدام 10 گرم ، تخم خطمى 30 گرم ، همه را نيمكوب كرده و با 5 گرم پودر شيرين‌بيان مخلوط و به 10 قسمت مساوى تقسيم كرده ، سپس 100 گرم مويز را به وسيله قيچى قطعه‌قطعه كرده و به آن 10 قسمت اضافه كنيد . هر قسمت از آن را شب در يك و نيم ليوان آب جوش بخيسانيد و صبح در همان آب بجوشانيد . آب آن را صاف و شيرين كرده و قبل از صبحانه بنوشيد . تفاله‌ى آن را مجددا در يك و نيم ليوان آب بخيسانيد و شب باز جوشانده و آب آن را ميل فرماييد . ذات الريه از رطوبت و بلغم : اگر بيمارى از سردى ، رطوبت و بلغم باشد علائم مهم آن در طول روز سرفه‌هاى شديد و شب‌ها آرام است . براى درمان ، ابتدا ( به قسمت اخلاط اربعه مراجعه كنيد ) . بعد پودر شيرين بيان ، گل آقطى ، گل لادن ، گل ورون و برگ و گل گوش خر و آويشن شيرازى ، مشك ترمشيع ، برگ شاهى آبى ، برگ خشك سوسنبر ، برگ بو ، ريشه‌ى پامچال و ريشه‌ى زنبق همه را به نسبت مساوى مخلوط كنيد ، و اگر تهيه همه آنها ميسر نبود تعدادى از آنها را مخلوط و باهم بجوشانيد . هر صبح ، ظهر و شب هربار مقدارى از آب آن را شيرين كنيد و بنوشيد . ذات الريه از خون يا صفرا يا سودا : اگر ذات الريه از غلبه خون ، حرارت يا صفرا يا سودا باشد علائم آن ، سرفه‌ى شديد هنگام شب و روزها آرام‌تر است . در اين صورت اول بايد تشخيص دهيد كه از غلبه‌ى خون و حرارت مزاج است يا از غلبه‌ى صفرا يا غلبه‌ى سودا . ابتدا خلط غالب را تنظيم كنيد . ( به قسمت اخلاط اربعه مراجعه شود ) سپس براى درمان آن برگ و گل و ساقه‌ى گاو زبان ، گل پنيرك ، گل بنفشه ، دم گيلاس ، كوكنار ، عناب نيمكوب شده و مريم نخودى را به نسبت مساوى مخلوط و بجوشانيد . آب آن را صاف و شيرين كنيد و بنوشيد . اين عمل را روزى سه مرتبه تكرار نماييد . ذات الريه در مزاج‌هاى گرم : اگر طبيعت مزاج گرم باشد و به ذات الريه مبتلا هستيد ابتدا از مزاج دفع گرمى كنيد ( به قسمت اخلاط اربعه مراجعه شود ) بعد از شربت بنفشه يا شربت نيلوفر يا ماءالشعير يا لعاب اسفرزه يا روغن بادام شيرين استفاده كنيد . ذات الريه در مزاج صفراوى : اگر با مزاج صفراوى دچار ذات الريه شده‌ايد ابتدا صفرا را بر طرف كنيد . ( به قسمت اخلاط اربعه مراجعه شود ) براى درمان آن از تمر هندى ، آلوچه خشك ، گلاب ، شيرخشت استفاده كنيد . ذات الريه از حرارت و صفرا : اگر سرفه در شب‌ها شدت داشت و روزها ملايم‌تر بود در اثر حرارت مزاج و غلبه‌ى صفرا و سودا مىباشد . بايد بسيار مواظب بود كه از غذاهاى بودار و سرخ كرده استفاده نشود ، زيرا در اين‌گونه مواقع بسيار دستگاه تنفس آمادگى پذيرش هر نوع مرض را دارد . مخصوصا خاطرنشان مىشوم و تذكر مىدهم به كسانى كه از آب گرم خارج مىشوند و